🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:23:42 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कश्मलमय (पुंलिङ्ग)

कश्मल (कश्-अल्, मुट्) + मय (एक दानव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकश्मलमयःकश्मलमयौकश्मलमयाः
द्वितीयाकश्मलमयम्कश्मलमयौकश्मलमयान्
तृतीयाकश्मलमयेनकश्मलमयाभ्याम्कश्मलमयैः
चतुर्थीकश्मलमयायकश्मलमयाभ्याम्कश्मलमयेभ्यः
पञ्चमीकश्मलमयात् / कश्मलमयाद्कश्मलमयाभ्याम्कश्मलमयेभ्यः
षष्ठीकश्मलमयस्यकश्मलमययोःकश्मलमयानाम्
सप्तमीकश्मलमयेकश्मलमययोःकश्मलमयेषु
सम्बोधनहे कश्मलमयहे कश्मलमयौहे कश्मलमयाः

अर्थ: कश्मल (कश्-अल्, मुट्) + मय (एक दानव)
English: filled with or producing distress of mind Comm. on R. (ed. Bomb.), ii, 42, 22.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कश्मलमय (नपुंसकलिङ्ग)

कश्मल (कश्-अल्, मुट्) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकश्मलमयम्कश्मलमयेकश्मलमयानि
द्वितीयाकश्मलमयम्कश्मलमयेकश्मलमयानि
तृतीयाकश्मलमयेनकश्मलमयाभ्याम्कश्मलमयैः
चतुर्थीकश्मलमयायकश्मलमयाभ्याम्कश्मलमयेभ्यः
पञ्चमीकश्मलमयात् / कश्मलमयाद्कश्मलमयाभ्याम्कश्मलमयेभ्यः
षष्ठीकश्मलमयस्यकश्मलमययोःकश्मलमयानाम्
सप्तमीकश्मलमयेकश्मलमययोःकश्मलमयेषु
सम्बोधनहे कश्मलमयहे कश्मलमयेहे कश्मलमयानि

अर्थ: कश्मल (कश्-अल्, मुट्) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)
English: filled with or producing distress of mind Comm. on R. (ed. Bomb.), ii, 42, 22.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें