🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:46:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

काककदली (स्त्रीलिङ्ग)

काक (घृणित व्यक्ति, नीच और ढीठ पुरुष) + कदली (केले का वृक्ष)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकाककदलीकाककदल्यौकाककदल्यः
द्वितीयाकाककदलीम्काककदल्यौकाककदलीः
तृतीयाकाककदल्याकाककदलीभ्याम्काककदलीभिः
चतुर्थीकाककदल्यैकाककदलीभ्याम्काककदलीभ्यः
पञ्चमीकाककदल्याःकाककदलीभ्याम्काककदलीभ्यः
षष्ठीकाककदल्याःकाककदल्योःकाककदलीनाम्
सप्तमीकाककदल्याम्काककदल्योःकाककदलीषु
सम्बोधनहे काककदलिहे काककदल्यौहे काककदल्यः

अर्थ: काक (घृणित व्यक्ति, नीच और ढीठ पुरुष) + कदली (केले का वृक्ष)
English: a particular plant Comm. on ŚāṅkhGṛ. i, 23.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें