🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:40:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

काक्षीव (पुंलिङ्ग)

एक वृक्ष का नाम, शोभाञ्जन, सौहंजणा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकाक्षीवःकाक्षीवौकाक्षीवाः
द्वितीयाकाक्षीवम्काक्षीवौकाक्षीवान्
तृतीयाकाक्षीवेणकाक्षीवाभ्याम्काक्षीवैः
चतुर्थीकाक्षीवायकाक्षीवाभ्याम्काक्षीवेभ्यः
पञ्चमीकाक्षीवात् / काक्षीवाद्काक्षीवाभ्याम्काक्षीवेभ्यः
षष्ठीकाक्षीवस्यकाक्षीवयोःकाक्षीवाणाम्
सप्तमीकाक्षीवेकाक्षीवयोःकाक्षीवेषु
सम्बोधनहे काक्षीवहे काक्षीवौहे काक्षीवाः

अर्थ: एक वृक्ष का नाम, शोभाञ्जन, सौहंजणा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬