🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:58:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

काट्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकाट्यःकाट्यौकाट्याः
द्वितीयाकाट्यम्काट्यौकाट्यान्
तृतीयाकाट्येनकाट्याभ्याम्काट्यैः
चतुर्थीकाट्यायकाट्याभ्याम्काट्येभ्यः
पञ्चमीकाट्यात् / काट्याद्काट्याभ्याम्काट्येभ्यः
षष्ठीकाट्यस्यकाट्ययोःकाट्यानाम्
सप्तमीकाट्येकाट्ययोःकाट्येषु
सम्बोधनहे काट्यहे काट्यौहे काट्याः

अर्थ: —
English: being in a hole, VS. xvi, 37 and 44.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

काट्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकाट्यम्काट्येकाट्यानि
द्वितीयाकाट्यम्काट्येकाट्यानि
तृतीयाकाट्येनकाट्याभ्याम्काट्यैः
चतुर्थीकाट्यायकाट्याभ्याम्काट्येभ्यः
पञ्चमीकाट्यात् / काट्याद्काट्याभ्याम्काट्येभ्यः
षष्ठीकाट्यस्यकाट्ययोःकाट्यानाम्
सप्तमीकाट्येकाट्ययोःकाट्येषु
सम्बोधनहे काट्यहे काट्येहे काट्यानि

अर्थ: —
English: being in a hole, VS. xvi, 37 and 44.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें