🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:17:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

काति (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप काती = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकातिःकातीकातयः
द्वितीयाकातिम्कातीकातीः
तृतीयाकात्याकातिभ्याम्कातिभिः
चतुर्थीकातये / कात्यैकातिभ्याम्कातिभ्यः
पञ्चमीकातेः / कात्याःकातिभ्याम्कातिभ्यः
षष्ठीकातेः / कात्याःकात्योःकातीनाम्
सप्तमीकातौ / कात्याम्कात्योःकातिषु
सम्बोधनहे कातेहे कातीहे कातयः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

काति (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप काती = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकातिःकातीकातयः
द्वितीयाकातिम्कातीकातीन्
तृतीयाकातिनाकातिभ्याम्कातिभिः
चतुर्थीकातयेकातिभ्याम्कातिभ्यः
पञ्चमीकातेःकातिभ्याम्कातिभ्यः
षष्ठीकातेःकात्योःकातीनाम्
सप्तमीकातौकात्योःकातिषु
सम्बोधनहे कातेहे कातीहे कातयः

अर्थ: —
English: (fr. √ 3. का), ‘wishing, desiring’ (only in comp. See ऋण॑-काति and का॑म-काति cf. ऋण-चि॑त्)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें