🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:52:40 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कापिल्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकापिल्यःकापिल्यौकापिल्याः
द्वितीयाकापिल्यम्कापिल्यौकापिल्यान्
तृतीयाकापिल्येनकापिल्याभ्याम्कापिल्यैः
चतुर्थीकापिल्यायकापिल्याभ्याम्कापिल्येभ्यः
पञ्चमीकापिल्यात् / कापिल्याद्कापिल्याभ्याम्कापिल्येभ्यः
षष्ठीकापिल्यस्यकापिल्ययोःकापिल्यानाम्
सप्तमीकापिल्येकापिल्ययोःकापिल्येषु
सम्बोधनहे कापिल्यहे कापिल्यौहे कापिल्याः

अर्थ: —
English: fr. कपिल g. संकाशादि.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कापिल्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकापिल्यम्कापिल्येकापिल्यानि
द्वितीयाकापिल्यम्कापिल्येकापिल्यानि
तृतीयाकापिल्येनकापिल्याभ्याम्कापिल्यैः
चतुर्थीकापिल्यायकापिल्याभ्याम्कापिल्येभ्यः
पञ्चमीकापिल्यात् / कापिल्याद्कापिल्याभ्याम्कापिल्येभ्यः
षष्ठीकापिल्यस्यकापिल्ययोःकापिल्यानाम्
सप्तमीकापिल्येकापिल्ययोःकापिल्येषु
सम्बोधनहे कापिल्यहे कापिल्येहे कापिल्यानि

अर्थ: —
English: fr. कपिल g. संकाशादि.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें