🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:53:54 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कामगति (पुंलिङ्ग)

अभीष्ट स्थान पर जाने के योग्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकामगतिःकामगतीकामगतयः
द्वितीयाकामगतिम्कामगतीकामगतीन्
तृतीयाकामगतिनाकामगतिभ्याम्कामगतिभिः
चतुर्थीकामगतयेकामगतिभ्याम्कामगतिभ्यः
पञ्चमीकामगतेःकामगतिभ्याम्कामगतिभ्यः
षष्ठीकामगतेःकामगत्योःकामगतीनाम्
सप्तमीकामगतौकामगत्योःकामगतिषु
सम्बोधनहे कामगतेहे कामगतीहे कामगतयः

अर्थ: अभीष्ट स्थान पर जाने के योग्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कामगति (स्त्रीलिङ्ग)

अभीष्ट स्थान पर जाने के योग्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकामगतिःकामगतीकामगतयः
द्वितीयाकामगतिम्कामगतीकामगतीः
तृतीयाकामगत्याकामगतिभ्याम्कामगतिभिः
चतुर्थीकामगतये / कामगत्यैकामगतिभ्याम्कामगतिभ्यः
पञ्चमीकामगतेः / कामगत्याःकामगतिभ्याम्कामगतिभ्यः
षष्ठीकामगतेः / कामगत्याःकामगत्योःकामगतीनाम्
सप्तमीकामगतौ / कामगत्याम्कामगत्योःकामगतिषु
सम्बोधनहे कामगतेहे कामगतीहे कामगतयः

अर्थ: अभीष्ट स्थान पर जाने के योग्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कामगति (नपुंसकलिङ्ग)

अभीष्ट स्थान पर जाने के योग्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकामगतिकामगतिनीकामगतीनि
द्वितीयाकामगतिकामगतिनीकामगतीनि
तृतीयाकामगतिनाकामगतिभ्याम्कामगतिभिः
चतुर्थीकामगतिने / कामगतयेकामगतिभ्याम्कामगतिभ्यः
पञ्चमीकामगतिनः / कामगतेःकामगतिभ्याम्कामगतिभ्यः
षष्ठीकामगतिनः / कामगतेःकामगतिनोः / कामगत्योःकामगतीनाम्
सप्तमीकामगतिनि / कामगतौकामगतिनोः / कामगत्योःकामगतिषु
सम्बोधनहे कामगति / हे कामगतेहे कामगतिनीहे कामगतीनि

अर्थ: अभीष्ट स्थान पर जाने के योग्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें