🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:44:35 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कायस्थ (पुंलिङ्ग)

लेखक जाति

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकायस्थःकायस्थौकायस्थाः
द्वितीयाकायस्थम्कायस्थौकायस्थान्
तृतीयाकायस्थेनकायस्थाभ्याम्कायस्थैः
चतुर्थीकायस्थायकायस्थाभ्याम्कायस्थेभ्यः
पञ्चमीकायस्थात् / कायस्थाद्कायस्थाभ्याम्कायस्थेभ्यः
षष्ठीकायस्थस्यकायस्थयोःकायस्थानाम्
सप्तमीकायस्थेकायस्थयोःकायस्थेषु
सम्बोधनहे कायस्थहे कायस्थौहे कायस्थाः

अर्थ: लेखक जाति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कायस्थ (नपुंसकलिङ्ग)

कायस्थ जाति का पुरुष

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकायस्थम्कायस्थेकायस्थानि
द्वितीयाकायस्थम्कायस्थेकायस्थानि
तृतीयाकायस्थेनकायस्थाभ्याम्कायस्थैः
चतुर्थीकायस्थायकायस्थाभ्याम्कायस्थेभ्यः
पञ्चमीकायस्थात् / कायस्थाद्कायस्थाभ्याम्कायस्थेभ्यः
षष्ठीकायस्थस्यकायस्थयोःकायस्थानाम्
सप्तमीकायस्थेकायस्थयोःकायस्थेषु
सम्बोधनहे कायस्थहे कायस्थेहे कायस्थानि

अर्थ: कायस्थ जाति का पुरुष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें