🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:44:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कारकवत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकारकवान्कारकवन्तौकारकवन्तः
द्वितीयाकारकवन्तम्कारकवन्तौकारकवतः
तृतीयाकारकवताकारकवद्भ्याम्कारकवद्भिः
चतुर्थीकारकवतेकारकवद्भ्याम्कारकवद्भ्यः
पञ्चमीकारकवतःकारकवद्भ्याम्कारकवद्भ्यः
षष्ठीकारकवतःकारकवतोःकारकवताम्
सप्तमीकारकवतिकारकवतोःकारकवत्सु
सम्बोधनहे कारकवन्हे कारकवन्तौहे कारकवन्तः

अर्थ: —
English: (Pāṇ. v, 2, 115, Vārtt. 2) relating to one who is active in anything, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कारकवत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकारकवत् / कारकवद्कारकवतीकारकवन्ति
द्वितीयाकारकवत् / कारकवद्कारकवतीकारकवन्ति
तृतीयाकारकवताकारकवद्भ्याम्कारकवद्भिः
चतुर्थीकारकवतेकारकवद्भ्याम्कारकवद्भ्यः
पञ्चमीकारकवतःकारकवद्भ्याम्कारकवद्भ्यः
षष्ठीकारकवतःकारकवतोःकारकवताम्
सप्तमीकारकवतिकारकवतोःकारकवत्सु
सम्बोधनहे कारकवत् / हे कारकवद्हे कारकवतीहे कारकवन्ति

अर्थ: —
English: (Pāṇ. v, 2, 115, Vārtt. 2) relating to one who is active in anything, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें