🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:36:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कारम्भा (स्त्रीलिङ्ग)

का (पृथ्वी, धरती) + रम्भा (केले का पौधा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकारम्भाकारम्भेकारम्भाः
द्वितीयाकारम्भाम्कारम्भेकारम्भाः
तृतीयाकारम्भयाकारम्भाभ्याम्कारम्भाभिः
चतुर्थीकारम्भायैकारम्भाभ्याम्कारम्भाभ्यः
पञ्चमीकारम्भायाःकारम्भाभ्याम्कारम्भाभ्यः
षष्ठीकारम्भायाःकारम्भयोःकारम्भाणाम्
सप्तमीकारम्भायाम्कारम्भयोःकारम्भासु
सम्बोधनहे कारम्भेहे कारम्भेहे कारम्भाः

अर्थ: का (पृथ्वी, धरती) + रम्भा (केले का पौधा)
संस्कृत: पर्याय: श्यामा, महिलाह्वय, लता, गोवन्दनी, गुन्द्रा
English: (cf. कर्°), N. of a plant bearing a fragrant seed (commonly Priyaṃgu), L.

📚 अमरकोश में:
• प्रियंगु के और नाम (२.४.५६) — पर्याय: विष्वक्सेना, गन्धफली, प्रियक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें