🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:50:48 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कार्मण (पुंलिङ्ग)

अण् काम को पूरा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकार्मणःकार्मणौकार्मणाः
द्वितीयाकार्मणम्कार्मणौकार्मणान्
तृतीयाकार्मणेनकार्मणाभ्याम्कार्मणैः
चतुर्थीकार्मणायकार्मणाभ्याम्कार्मणेभ्यः
पञ्चमीकार्मणात् / कार्मणाद्कार्मणाभ्याम्कार्मणेभ्यः
षष्ठीकार्मणस्यकार्मणयोःकार्मणानाम्
सप्तमीकार्मणेकार्मणयोःकार्मणेषु
सम्बोधनहे कार्मणहे कार्मणौहे कार्मणाः

अर्थ: अण् काम को पूरा करने वाला
संस्कृत: पर्याय: मूलकर्मन्

📚 अमरकोश में:
• जड़ी-बूटियों से टोटका (३.२.४) — पर्याय: मूलकर्म

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कार्मण (नपुंसकलिङ्ग)

अण् काम को पूरा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकार्मणम्कार्मणेकार्मणानि
द्वितीयाकार्मणम्कार्मणेकार्मणानि
तृतीयाकार्मणेनकार्मणाभ्याम्कार्मणैः
चतुर्थीकार्मणायकार्मणाभ्याम्कार्मणेभ्यः
पञ्चमीकार्मणात् / कार्मणाद्कार्मणाभ्याम्कार्मणेभ्यः
षष्ठीकार्मणस्यकार्मणयोःकार्मणानाम्
सप्तमीकार्मणेकार्मणयोःकार्मणेषु
सम्बोधनहे कार्मणहे कार्मणेहे कार्मणानि

अर्थ: अण् काम को पूरा करने वाला
संस्कृत: पर्याय: मूलकर्मन्

📚 अमरकोश में:
• जड़ी-बूटियों से टोटका (३.२.४) — पर्याय: मूलकर्म

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें