🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:01:32 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

काश्मरी (पुंलिङ्ग)

काश् - वनिप्, र, ङीप्, पृषो.मत्वम्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकाश्मरीःकाश्मरियौकाश्मरियः
द्वितीयाकाश्मरियम्काश्मरियौकाश्मरियः
तृतीयाकाश्मरियाकाश्मरीभ्याम्काश्मरीभिः
चतुर्थीकाश्मरियेकाश्मरीभ्याम्काश्मरीभ्यः
पञ्चमीकाश्मरियःकाश्मरीभ्याम्काश्मरीभ्यः
षष्ठीकाश्मरियःकाश्मरियोःकाश्मरियाम्
सप्तमीकाश्मरियिकाश्मरियोःकाश्मरीषु
सम्बोधनहे काश्मरीःहे काश्मरियौहे काश्मरियः

अर्थ: काश् - वनिप्, र, ङीप्, पृषो.मत्वम्
संस्कृत: पर्याय: गम्भारी, सर्वतोभद्रा, मधुपर्णिका, श्रीपर्णी, भद्रपर्णी

📚 अमरकोश में:
• गम्हार के नाम (२.४.३५) — पर्याय: गम्भारी, सर्वतोभद्रा, मधुपर्णिका

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

काश्मरी (स्त्रीलिङ्ग)

काश् - वनिप्, र, ङीप्, पृषो.मत्वम्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकाश्मरीकाश्मर्यौकाश्मर्यः
द्वितीयाकाश्मरीम्काश्मर्यौकाश्मरीः
तृतीयाकाश्मर्याकाश्मरीभ्याम्काश्मरीभिः
चतुर्थीकाश्मर्यैकाश्मरीभ्याम्काश्मरीभ्यः
पञ्चमीकाश्मर्याःकाश्मरीभ्याम्काश्मरीभ्यः
षष्ठीकाश्मर्याःकाश्मर्योःकाश्मरीणाम्
सप्तमीकाश्मर्याम्काश्मर्योःकाश्मरीषु
सम्बोधनहे काश्मरिहे काश्मर्यौहे काश्मर्यः

अर्थ: काश् - वनिप्, र, ङीप्, पृषो.मत्वम्
संस्कृत: पर्याय: गम्भारी, सर्वतोभद्रा, मधुपर्णिका, श्रीपर्णी, भद्रपर्णी
English: the plant Gmelina arborea (Gambhārī), MBh.; R.; Suśr.; Mālatīm.

📚 अमरकोश में:
• गम्हार के नाम (२.४.३५) — पर्याय: गम्भारी, सर्वतोभद्रा, मधुपर्णिका

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें