🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:40:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

काश्मीर (पुंलिङ्ग)

काश्मीर में उत्पन्न, काश्मीर का या देश और उसके निवासियों का नाम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकाश्मीरःकाश्मीरौकाश्मीराः
द्वितीयाकाश्मीरम्काश्मीरौकाश्मीरान्
तृतीयाकाश्मीरेणकाश्मीराभ्याम्काश्मीरैः
चतुर्थीकाश्मीरायकाश्मीराभ्याम्काश्मीरेभ्यः
पञ्चमीकाश्मीरात् / काश्मीराद्काश्मीराभ्याम्काश्मीरेभ्यः
षष्ठीकाश्मीरस्यकाश्मीरयोःकाश्मीराणाम्
सप्तमीकाश्मीरेकाश्मीरयोःकाश्मीरेषु
सम्बोधनहे काश्मीरहे काश्मीरौहे काश्मीराः

अर्थ: काश्मीर में उत्पन्न, काश्मीर का या देश और उसके निवासियों का नाम
संस्कृत: पर्याय: पुष्कर, पद्मपत्र, पौष्कर

📚 अमरकोश में:
• पुष्करमूल के नाम (२.४.१४५) — पर्याय: पुष्कर, पद्मपत्र, पौष्कर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

काश्मीर (नपुंसकलिङ्ग)

काश्मीर में उत्पन्न, काश्मीर का या देश और उसके निवासियों का नाम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकाश्मीरम्काश्मीरेकाश्मीराणि
द्वितीयाकाश्मीरम्काश्मीरेकाश्मीराणि
तृतीयाकाश्मीरेणकाश्मीराभ्याम्काश्मीरैः
चतुर्थीकाश्मीरायकाश्मीराभ्याम्काश्मीरेभ्यः
पञ्चमीकाश्मीरात् / काश्मीराद्काश्मीराभ्याम्काश्मीरेभ्यः
षष्ठीकाश्मीरस्यकाश्मीरयोःकाश्मीराणाम्
सप्तमीकाश्मीरेकाश्मीरयोःकाश्मीरेषु
सम्बोधनहे काश्मीरहे काश्मीरेहे काश्मीराणि

अर्थ: काश्मीर में उत्पन्न, काश्मीर का या देश और उसके निवासियों का नाम
संस्कृत: पर्याय: पुष्कर, पद्मपत्र, पौष्कर

📚 अमरकोश में:
• पुष्करमूल के नाम (२.४.१४५) — पर्याय: पुष्कर, पद्मपत्र, पौष्कर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें