🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:01:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

किर्मीर (पुंलिङ्ग)

कॄ - ईरन्, मुट्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकिर्मीरःकिर्मीरौकिर्मीराः
द्वितीयाकिर्मीरम्किर्मीरौकिर्मीरान्
तृतीयाकिर्मीरेणकिर्मीराभ्याम्किर्मीरैः
चतुर्थीकिर्मीरायकिर्मीराभ्याम्किर्मीरेभ्यः
पञ्चमीकिर्मीरात् / किर्मीराद्किर्मीराभ्याम्किर्मीरेभ्यः
षष्ठीकिर्मीरस्यकिर्मीरयोःकिर्मीराणाम्
सप्तमीकिर्मीरेकिर्मीरयोःकिर्मीरेषु
सम्बोधनहे किर्मीरहे किर्मीरौहे किर्मीराः

अर्थ: कॄ - ईरन्, मुट्
संस्कृत: पर्याय: चित्र, कल्माष, शबल, कर्बुर, शार

📚 अमरकोश में:
• चितकबरे (अनेक रंगों वाले) के नाम (१.५.१८) — पर्याय: चित्र, कल्माष, शबल, एत, कर्बुर, शुक्ल, रंग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

किर्मीर (नपुंसकलिङ्ग)

कॄ - ईरन्, मुट्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकिर्मीरम्किर्मीरेकिर्मीराणि
द्वितीयाकिर्मीरम्किर्मीरेकिर्मीराणि
तृतीयाकिर्मीरेणकिर्मीराभ्याम्किर्मीरैः
चतुर्थीकिर्मीरायकिर्मीराभ्याम्किर्मीरेभ्यः
पञ्चमीकिर्मीरात् / किर्मीराद्किर्मीराभ्याम्किर्मीरेभ्यः
षष्ठीकिर्मीरस्यकिर्मीरयोःकिर्मीराणाम्
सप्तमीकिर्मीरेकिर्मीरयोःकिर्मीरेषु
सम्बोधनहे किर्मीरहे किर्मीरेहे किर्मीराणि

अर्थ: कॄ - ईरन्, मुट्
संस्कृत: पर्याय: चित्र, कल्माष, शबल, कर्बुर, शार

📚 अमरकोश में:
• चितकबरे (अनेक रंगों वाले) के नाम (१.५.१८) — पर्याय: चित्र, कल्माष, शबल, एत, कर्बुर, शुक्ल, रंग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें