🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:23:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

किष्कु (पुंलिङ्ग)

दुष्ट, निन्द्य, बुरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकिष्कुःकिष्कूकिष्कवः
द्वितीयाकिष्कुम्किष्कूकिष्कून्
तृतीयाकिष्कुणाकिष्कुभ्याम्किष्कुभिः
चतुर्थीकिष्कवेकिष्कुभ्याम्किष्कुभ्यः
पञ्चमीकिष्कोःकिष्कुभ्याम्किष्कुभ्यः
षष्ठीकिष्कोःकिष्क्वोःकिष्कूणाम्
सप्तमीकिष्कौकिष्क्वोःकिष्कुषु
सम्बोधनहे किष्कोहे किष्कूहे किष्कवः

अर्थ: दुष्ट, निन्द्य, बुरा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

किष्कु (स्त्रीलिङ्ग)

दुष्ट, निन्द्य, बुरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकिष्कुःकिष्कूकिष्कवः
द्वितीयाकिष्कुम्किष्कूकिष्कूः
तृतीयाकिष्क्वाकिष्कुभ्याम्किष्कुभिः
चतुर्थीकिष्कवे / किष्क्वैकिष्कुभ्याम्किष्कुभ्यः
पञ्चमीकिष्कोः / किष्क्वाःकिष्कुभ्याम्किष्कुभ्यः
षष्ठीकिष्कोः / किष्क्वाःकिष्क्वोःकिष्कूणाम्
सप्तमीकिष्कौ / किष्क्वाम्किष्क्वोःकिष्कुषु
सम्बोधनहे किष्कोहे किष्कूहे किष्कवः

अर्थ: दुष्ट, निन्द्य, बुरा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

किष्कु (नपुंसकलिङ्ग)

दुष्ट, निन्द्य, बुरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकिष्कुकिष्कुणीकिष्कूणि
द्वितीयाकिष्कुकिष्कुणीकिष्कूणि
तृतीयाकिष्कुणाकिष्कुभ्याम्किष्कुभिः
चतुर्थीकिष्कुणे / किष्कवेकिष्कुभ्याम्किष्कुभ्यः
पञ्चमीकिष्कुणः / किष्कोःकिष्कुभ्याम्किष्कुभ्यः
षष्ठीकिष्कुणः / किष्कोःकिष्कुणोः / किष्क्वोःकिष्कूणाम्
सप्तमीकिष्कुणि / किष्कौकिष्कुणोः / किष्क्वोःकिष्कुषु
सम्बोधनहे किष्कु / हे किष्कोहे किष्कुणीहे किष्कूणि

अर्थ: दुष्ट, निन्द्य, बुरा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें