🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:27:42 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुकार्य (नपुंसकलिङ्ग)

कु (डु पृथ्वी) + कार्य (काम, मामला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुकार्यम्कुकार्येकुकार्याणि
द्वितीयाकुकार्यम्कुकार्येकुकार्याणि
तृतीयाकुकार्येणकुकार्याभ्याम्कुकार्यैः
चतुर्थीकुकार्यायकुकार्याभ्याम्कुकार्येभ्यः
पञ्चमीकुकार्यात् / कुकार्याद्कुकार्याभ्याम्कुकार्येभ्यः
षष्ठीकुकार्यस्यकुकार्ययोःकुकार्याणाम्
सप्तमीकुकार्येकुकार्ययोःकुकार्येषु
सम्बोधनहे कुकार्यहे कुकार्येहे कुकार्याणि

अर्थ: कु (डु पृथ्वी) + कार्य (काम, मामला)
English: a bad action, wickedness.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें