🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:31:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुकाव्य (नपुंसकलिङ्ग)

कु (डु पृथ्वी) + काव्य (कविता, महाकाव्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुकाव्यम्कुकाव्येकुकाव्यानि
द्वितीयाकुकाव्यम्कुकाव्येकुकाव्यानि
तृतीयाकुकाव्येनकुकाव्याभ्याम्कुकाव्यैः
चतुर्थीकुकाव्यायकुकाव्याभ्याम्कुकाव्येभ्यः
पञ्चमीकुकाव्यात् / कुकाव्याद्कुकाव्याभ्याम्कुकाव्येभ्यः
षष्ठीकुकाव्यस्यकुकाव्ययोःकुकाव्यानाम्
सप्तमीकुकाव्येकुकाव्ययोःकुकाव्येषु
सम्बोधनहे कुकाव्यहे कुकाव्येहे कुकाव्यानि

अर्थ: कु (डु पृथ्वी) + काव्य (कविता, महाकाव्य)
English: a bad poem, Śāntiś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें