🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:59:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुकूल (पुंलिङ्ग)

कु - ऊलच्, कुगागमः

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुकूलःकुकूलौकुकूलाः
द्वितीयाकुकूलम्कुकूलौकुकूलान्
तृतीयाकुकूलेनकुकूलाभ्याम्कुकूलैः
चतुर्थीकुकूलायकुकूलाभ्याम्कुकूलेभ्यः
पञ्चमीकुकूलात् / कुकूलाद्कुकूलाभ्याम्कुकूलेभ्यः
षष्ठीकुकूलस्यकुकूलयोःकुकूलानाम्
सप्तमीकुकूलेकुकूलयोःकुकूलेषु
सम्बोधनहे कुकूलहे कुकूलौहे कुकूलाः

अर्थ: कु - ऊलच्, कुगागमः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कुकूल (नपुंसकलिङ्ग)

कु - ऊलच्, कुगागमः

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुकूलम्कुकूलेकुकूलानि
द्वितीयाकुकूलम्कुकूलेकुकूलानि
तृतीयाकुकूलेनकुकूलाभ्याम्कुकूलैः
चतुर्थीकुकूलायकुकूलाभ्याम्कुकूलेभ्यः
पञ्चमीकुकूलात् / कुकूलाद्कुकूलाभ्याम्कुकूलेभ्यः
षष्ठीकुकूलस्यकुकूलयोःकुकूलानाम्
सप्तमीकुकूलेकुकूलयोःकुकूलेषु
सम्बोधनहे कुकूलहे कुकूलेहे कुकूलानि

अर्थ: कु - ऊलच्, कुगागमः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें