🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:09:51 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुजम्भ (पुंलिङ्ग)

कु (डु पृथ्वी) + जम्भ (घञ् जबाड़ा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुजम्भःकुजम्भौकुजम्भाः
द्वितीयाकुजम्भम्कुजम्भौकुजम्भान्
तृतीयाकुजम्भेनकुजम्भाभ्याम्कुजम्भैः
चतुर्थीकुजम्भायकुजम्भाभ्याम्कुजम्भेभ्यः
पञ्चमीकुजम्भात् / कुजम्भाद्कुजम्भाभ्याम्कुजम्भेभ्यः
षष्ठीकुजम्भस्यकुजम्भयोःकुजम्भानाम्
सप्तमीकुजम्भेकुजम्भयोःकुजम्भेषु
सम्बोधनहे कुजम्भहे कुजम्भौहे कुजम्भाः

अर्थ: कु (डु पृथ्वी) + जम्भ (घञ् जबाड़ा)
English: N. of a Daitya (younger brother of Jambha and son of Prahlāda or Prahrāda, a son of Hiraṇya-kaśipu), Hariv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें