🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:02:46 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुट्मल (पुंलिङ्ग)

कुड्मल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुट्मलःकुट्मलौकुट्मलाः
द्वितीयाकुट्मलम्कुट्मलौकुट्मलान्
तृतीयाकुट्मलेनकुट्मलाभ्याम्कुट्मलैः
चतुर्थीकुट्मलायकुट्मलाभ्याम्कुट्मलेभ्यः
पञ्चमीकुट्मलात् / कुट्मलाद्कुट्मलाभ्याम्कुट्मलेभ्यः
षष्ठीकुट्मलस्यकुट्मलयोःकुट्मलानाम्
सप्तमीकुट्मलेकुट्मलयोःकुट्मलेषु
सम्बोधनहे कुट्मलहे कुट्मलौहे कुट्मलाः

अर्थ: कुड्मल
संस्कृत: पर्याय: मुकुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कुट्मल (नपुंसकलिङ्ग)

कुड्मल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुट्मलम्कुट्मलेकुट्मलानि
द्वितीयाकुट्मलम्कुट्मलेकुट्मलानि
तृतीयाकुट्मलेनकुट्मलाभ्याम्कुट्मलैः
चतुर्थीकुट्मलायकुट्मलाभ्याम्कुट्मलेभ्यः
पञ्चमीकुट्मलात् / कुट्मलाद्कुट्मलाभ्याम्कुट्मलेभ्यः
षष्ठीकुट्मलस्यकुट्मलयोःकुट्मलानाम्
सप्तमीकुट्मलेकुट्मलयोःकुट्मलेषु
सम्बोधनहे कुट्मलहे कुट्मलेहे कुट्मलानि

अर्थ: कुड्मल
संस्कृत: पर्याय: मुकुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें