🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:52:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुड्मल (पुंलिङ्ग)

कुड् - कल, मुट्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुड्मलःकुड्मलौकुड्मलाः
द्वितीयाकुड्मलम्कुड्मलौकुड्मलान्
तृतीयाकुड्मलेनकुड्मलाभ्याम्कुड्मलैः
चतुर्थीकुड्मलायकुड्मलाभ्याम्कुड्मलेभ्यः
पञ्चमीकुड्मलात् / कुड्मलाद्कुड्मलाभ्याम्कुड्मलेभ्यः
षष्ठीकुड्मलस्यकुड्मलयोःकुड्मलानाम्
सप्तमीकुड्मलेकुड्मलयोःकुड्मलेषु
सम्बोधनहे कुड्मलहे कुड्मलौहे कुड्मलाः

अर्थ: कुड् - कल, मुट्

📚 अमरकोश में:
• अधखिली कली (२.४.१६) — पर्याय: मुकुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कुड्मल (नपुंसकलिङ्ग)

कुड् - कल, मुट्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुड्मलम्कुड्मलेकुड्मलानि
द्वितीयाकुड्मलम्कुड्मलेकुड्मलानि
तृतीयाकुड्मलेनकुड्मलाभ्याम्कुड्मलैः
चतुर्थीकुड्मलायकुड्मलाभ्याम्कुड्मलेभ्यः
पञ्चमीकुड्मलात् / कुड्मलाद्कुड्मलाभ्याम्कुड्मलेभ्यः
षष्ठीकुड्मलस्यकुड्मलयोःकुड्मलानाम्
सप्तमीकुड्मलेकुड्मलयोःकुड्मलेषु
सम्बोधनहे कुड्मलहे कुड्मलेहे कुड्मलानि

अर्थ: कुड् - कल, मुट्

📚 अमरकोश में:
• अधखिली कली (२.४.१६) — पर्याय: मुकुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें