🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:26:44 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुतनु (पुंलिङ्ग)

विकृतकाय, कुरुप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुतनुःकुतनूकुतनवः
द्वितीयाकुतनुम्कुतनूकुतनून्
तृतीयाकुतनुनाकुतनुभ्याम्कुतनुभिः
चतुर्थीकुतनवेकुतनुभ्याम्कुतनुभ्यः
पञ्चमीकुतनोःकुतनुभ्याम्कुतनुभ्यः
षष्ठीकुतनोःकुतन्वोःकुतनूनाम्
सप्तमीकुतनौकुतन्वोःकुतनुषु
सम्बोधनहे कुतनोहे कुतनूहे कुतनवः

अर्थ: विकृतकाय, कुरुप

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कुतनु (स्त्रीलिङ्ग)

विकृतकाय, कुरुप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुतनुःकुतनूकुतनवः
द्वितीयाकुतनुम्कुतनूकुतनूः
तृतीयाकुतन्वाकुतनुभ्याम्कुतनुभिः
चतुर्थीकुतनवे / कुतन्वैकुतनुभ्याम्कुतनुभ्यः
पञ्चमीकुतनोः / कुतन्वाःकुतनुभ्याम्कुतनुभ्यः
षष्ठीकुतनोः / कुतन्वाःकुतन्वोःकुतनूनाम्
सप्तमीकुतनौ / कुतन्वाम्कुतन्वोःकुतनुषु
सम्बोधनहे कुतनोहे कुतनूहे कुतनवः

अर्थ: विकृतकाय, कुरुप

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कुतनु (नपुंसकलिङ्ग)

विकृतकाय, कुरुप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुतनुकुतनुनीकुतनूनि
द्वितीयाकुतनुकुतनुनीकुतनूनि
तृतीयाकुतनुनाकुतनुभ्याम्कुतनुभिः
चतुर्थीकुतनुने / कुतनवेकुतनुभ्याम्कुतनुभ्यः
पञ्चमीकुतनुनः / कुतनोःकुतनुभ्याम्कुतनुभ्यः
षष्ठीकुतनुनः / कुतनोःकुतनुनोः / कुतन्वोःकुतनूनाम्
सप्तमीकुतनुनि / कुतनौकुतनुनोः / कुतन्वोःकुतनुषु
सम्बोधनहे कुतनु / हे कुतनोहे कुतनुनीहे कुतनूनि

अर्थ: विकृतकाय, कुरुप

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें