🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:32:29 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुतू (स्त्रीलिङ्ग)

कुतू - डुप पृषो . , कु - तन् - कू टिलोपः बा .

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुतूःकुत्वौकुत्वः
द्वितीयाकुतूम्कुत्वौकुतूः
तृतीयाकुत्वाकुतूभ्याम्कुतूभिः
चतुर्थीकुत्वैकुतूभ्याम्कुतूभ्यः
पञ्चमीकुत्वाःकुतूभ्याम्कुतूभ्यः
षष्ठीकुत्वाःकुत्वोःकुतूनाम्
सप्तमीकुत्वाम्कुत्वोःकुतूषु
सम्बोधनहे कुतुहे कुत्वौहे कुत्वः

अर्थ: कुतू - डुप पृषो . , कु - तन् - कू टिलोपः बा .
संस्कृत: पर्याय: कृत्ति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬