🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:06:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुन्ति (पुंलिङ्ग)

एक राजा का नाम, क्रथ का पुत्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुन्तिःकुन्तीकुन्तयः
द्वितीयाकुन्तिम्कुन्तीकुन्तीन्
तृतीयाकुन्तिनाकुन्तिभ्याम्कुन्तिभिः
चतुर्थीकुन्तयेकुन्तिभ्याम्कुन्तिभ्यः
पञ्चमीकुन्तेःकुन्तिभ्याम्कुन्तिभ्यः
षष्ठीकुन्तेःकुन्त्योःकुन्तीनाम्
सप्तमीकुन्तौकुन्त्योःकुन्तिषु
सम्बोधनहे कुन्तेहे कुन्तीहे कुन्तयः

अर्थ: एक राजा का नाम, क्रथ का पुत्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कुन्ति (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुन्तिःकुन्तीकुन्तयः
द्वितीयाकुन्तिम्कुन्तीकुन्तीः
तृतीयाकुन्त्याकुन्तिभ्याम्कुन्तिभिः
चतुर्थीकुन्तये / कुन्त्यैकुन्तिभ्याम्कुन्तिभ्यः
पञ्चमीकुन्तेः / कुन्त्याःकुन्तिभ्याम्कुन्तिभ्यः
षष्ठीकुन्तेः / कुन्त्याःकुन्त्योःकुन्तीनाम्
सप्तमीकुन्तौ / कुन्त्याम्कुन्त्योःकुन्तिषु
सम्बोधनहे कुन्तेहे कुन्तीहे कुन्तयः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें