🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:23:48 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुब्जक (पुंलिङ्ग)

कन् एक वृक्ष का नाम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुब्जकःकुब्जकौकुब्जकाः
द्वितीयाकुब्जकम्कुब्जकौकुब्जकान्
तृतीयाकुब्जकेनकुब्जकाभ्याम्कुब्जकैः
चतुर्थीकुब्जकायकुब्जकाभ्याम्कुब्जकेभ्यः
पञ्चमीकुब्जकात् / कुब्जकाद्कुब्जकाभ्याम्कुब्जकेभ्यः
षष्ठीकुब्जकस्यकुब्जकयोःकुब्जकानाम्
सप्तमीकुब्जकेकुब्जकयोःकुब्जकेषु
सम्बोधनहे कुब्जकहे कुब्जकौहे कुब्जकाः

अर्थ: कन् एक वृक्ष का नाम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कुब्जक (नपुंसकलिङ्ग)

कन् एक वृक्ष का नाम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुब्जकम्कुब्जकेकुब्जकानि
द्वितीयाकुब्जकम्कुब्जकेकुब्जकानि
तृतीयाकुब्जकेनकुब्जकाभ्याम्कुब्जकैः
चतुर्थीकुब्जकायकुब्जकाभ्याम्कुब्जकेभ्यः
पञ्चमीकुब्जकात् / कुब्जकाद्कुब्जकाभ्याम्कुब्जकेभ्यः
षष्ठीकुब्जकस्यकुब्जकयोःकुब्जकानाम्
सप्तमीकुब्जकेकुब्जकयोःकुब्जकेषु
सम्बोधनहे कुब्जकहे कुब्जकेहे कुब्जकानि

अर्थ: कन् एक वृक्ष का नाम
English: hump-backed, crooked, Pañcat.; Vet.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें