🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:14:39 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुम्भभव (पुंलिङ्ग)

कुम्भ (घड़ा, जलपात्र) + भव (होना, होने की स्थिति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुम्भभवःकुम्भभवौकुम्भभवाः
द्वितीयाकुम्भभवम्कुम्भभवौकुम्भभवान्
तृतीयाकुम्भभवेनकुम्भभवाभ्याम्कुम्भभवैः
चतुर्थीकुम्भभवायकुम्भभवाभ्याम्कुम्भभवेभ्यः
पञ्चमीकुम्भभवात् / कुम्भभवाद्कुम्भभवाभ्याम्कुम्भभवेभ्यः
षष्ठीकुम्भभवस्यकुम्भभवयोःकुम्भभवानाम्
सप्तमीकुम्भभवेकुम्भभवयोःकुम्भभवेषु
सम्बोधनहे कुम्भभवहे कुम्भभवौहे कुम्भभवाः

अर्थ: कुम्भ (घड़ा, जलपात्र) + भव (होना, होने की स्थिति)
English: (= -जन्मन्) the star Canopus (= Agastya).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें