🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:18:33 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुलाय (पुंलिङ्ग)

घञ् पक्षियों का घोंसला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुलायःकुलायौकुलायाः
द्वितीयाकुलायम्कुलायौकुलायान्
तृतीयाकुलायेनकुलायाभ्याम्कुलायैः
चतुर्थीकुलायायकुलायाभ्याम्कुलायेभ्यः
पञ्चमीकुलायात् / कुलायाद्कुलायाभ्याम्कुलायेभ्यः
षष्ठीकुलायस्यकुलाययोःकुलायानाम्
सप्तमीकुलायेकुलाययोःकुलायेषु
सम्बोधनहे कुलायहे कुलायौहे कुलायाः

अर्थ: घञ् पक्षियों का घोंसला
संस्कृत: पर्याय: नीड

📚 अमरकोश में:
• घोंसला (२.५.४०) — पर्याय: नीड

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कुलाय (नपुंसकलिङ्ग)

घञ् पक्षियों का घोंसला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुलायम्कुलायेकुलायानि
द्वितीयाकुलायम्कुलायेकुलायानि
तृतीयाकुलायेनकुलायाभ्याम्कुलायैः
चतुर्थीकुलायायकुलायाभ्याम्कुलायेभ्यः
पञ्चमीकुलायात् / कुलायाद्कुलायाभ्याम्कुलायेभ्यः
षष्ठीकुलायस्यकुलाययोःकुलायानाम्
सप्तमीकुलायेकुलाययोःकुलायेषु
सम्बोधनहे कुलायहे कुलायेहे कुलायानि

अर्थ: घञ् पक्षियों का घोंसला
संस्कृत: पर्याय: नीड

📚 अमरकोश में:
• घोंसला (२.५.४०) — पर्याय: नीड

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें