🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:15:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुलाययत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुलाययन्कुलाययन्तौकुलाययन्तः
द्वितीयाकुलाययन्तम्कुलाययन्तौकुलाययतः
तृतीयाकुलाययताकुलाययद्भ्याम्कुलाययद्भिः
चतुर्थीकुलाययतेकुलाययद्भ्याम्कुलाययद्भ्यः
पञ्चमीकुलाययतःकुलाययद्भ्याम्कुलाययद्भ्यः
षष्ठीकुलाययतःकुलाययतोःकुलाययताम्
सप्तमीकुलाययतिकुलाययतोःकुलाययत्सु
सम्बोधनहे कुलाययन्हे कुलाययन्तौहे कुलाययन्तः

अर्थ: —
English: (pr. p. P.) building nests or a resting-place, RV. vii, 50, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कुलाययत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुलाययत् / कुलाययद्कुलाययतीकुलाययन्ति
द्वितीयाकुलाययत् / कुलाययद्कुलाययतीकुलाययन्ति
तृतीयाकुलाययताकुलाययद्भ्याम्कुलाययद्भिः
चतुर्थीकुलाययतेकुलाययद्भ्याम्कुलाययद्भ्यः
पञ्चमीकुलाययतःकुलाययद्भ्याम्कुलाययद्भ्यः
षष्ठीकुलाययतःकुलाययतोःकुलाययताम्
सप्तमीकुलाययतिकुलाययतोःकुलाययत्सु
सम्बोधनहे कुलाययत् / हे कुलाययद्हे कुलाययतीहे कुलाययन्ति

अर्थ: —
English: (pr. p. P.) building nests or a resting-place, RV. vii, 50, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें