🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:46:34 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कुशाश्व (पुंलिङ्ग)

कुश (ड पानी) + अश्व (घोड़ा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकुशाश्वःकुशाश्वौकुशाश्वाः
द्वितीयाकुशाश्वम्कुशाश्वौकुशाश्वान्
तृतीयाकुशाश्वेनकुशाश्वाभ्याम्कुशाश्वैः
चतुर्थीकुशाश्वायकुशाश्वाभ्याम्कुशाश्वेभ्यः
पञ्चमीकुशाश्वात् / कुशाश्वाद्कुशाश्वाभ्याम्कुशाश्वेभ्यः
षष्ठीकुशाश्वस्यकुशाश्वयोःकुशाश्वानाम्
सप्तमीकुशाश्वेकुशाश्वयोःकुशाश्वेषु
सम्बोधनहे कुशाश्वहे कुशाश्वौहे कुशाश्वाः

अर्थ: कुश (ड पानी) + अश्व (घोड़ा)
English: N. of a prince (v.l. क्रिशाश्व), R. i. 47, 16

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬