🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:15:35 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कूटकृत् (पुंलिङ्ग)

ठगनेवाला, धोखा देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकूटकृत् / कूटकृद्कूटकृतौकूटकृतः
द्वितीयाकूटकृतम्कूटकृतौकूटकृतः
तृतीयाकूटकृताकूटकृद्भ्याम्कूटकृद्भिः
चतुर्थीकूटकृतेकूटकृद्भ्याम्कूटकृद्भ्यः
पञ्चमीकूटकृतःकूटकृद्भ्याम्कूटकृद्भ्यः
षष्ठीकूटकृतःकूटकृतोःकूटकृताम्
सप्तमीकूटकृतिकूटकृतोःकूटकृत्सु
सम्बोधनहे कूटकृत् / हे कूटकृद्हे कूटकृतौहे कूटकृतः

अर्थ: ठगनेवाला, धोखा देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कूटकृत् (स्त्रीलिङ्ग)

ठगनेवाला, धोखा देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकूटकृत् / कूटकृद्कूटकृतौकूटकृतः
द्वितीयाकूटकृतम्कूटकृतौकूटकृतः
तृतीयाकूटकृताकूटकृद्भ्याम्कूटकृद्भिः
चतुर्थीकूटकृतेकूटकृद्भ्याम्कूटकृद्भ्यः
पञ्चमीकूटकृतःकूटकृद्भ्याम्कूटकृद्भ्यः
षष्ठीकूटकृतःकूटकृतोःकूटकृताम्
सप्तमीकूटकृतिकूटकृतोःकूटकृत्सु
सम्बोधनहे कूटकृत् / हे कूटकृद्हे कूटकृतौहे कूटकृतः

अर्थ: ठगनेवाला, धोखा देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कूटकृत् (नपुंसकलिङ्ग)

ठगनेवाला, धोखा देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकूटकृत् / कूटकृद्कूटकृतीकूटकृन्ति
द्वितीयाकूटकृत् / कूटकृद्कूटकृतीकूटकृन्ति / कूटकानि
तृतीयाकूटक्ना / कूटकृताकूटकृद्भ्याम् / कूटकभ्याम्कूटकृद्भिः / कूटकभिः
चतुर्थीकूटक्ने / कूटकृतेकूटकृद्भ्याम् / कूटकभ्याम्कूटकृद्भ्यः / कूटकभ्यः
पञ्चमीकूटक्नः / कूटकृतःकूटकृद्भ्याम् / कूटकभ्याम्कूटकृद्भ्यः / कूटकभ्यः
षष्ठीकूटक्नः / कूटकृतःकूटक्नोः / कूटकृतोःकूटक्नाम् / कूटकृताम्
सप्तमीकूटकनि / कूटक्नि / कूटकृतिकूटक्नोः / कूटकृतोःकूटकृत्सु / कूटकसु
सम्बोधनहे कूटकृत् / हे कूटकृद्हे कूटकृतीहे कूटकृन्ति

अर्थ: ठगनेवाला, धोखा देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें