🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:24:02 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कूल्व (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकूल्वःकूल्वौकूल्वाः
द्वितीयाकूल्वम्कूल्वौकूल्वान्
तृतीयाकूल्वेनकूल्वाभ्याम्कूल्वैः
चतुर्थीकूल्वायकूल्वाभ्याम्कूल्वेभ्यः
पञ्चमीकूल्वात् / कूल्वाद्कूल्वाभ्याम्कूल्वेभ्यः
षष्ठीकूल्वस्यकूल्वयोःकूल्वानाम्
सप्तमीकूल्वेकूल्वयोःकूल्वेषु
सम्बोधनहे कूल्वहे कूल्वौहे कूल्वाः

अर्थ: —
English: ‘bald’, only in अ॑ति-क्° v.l. for अ॑ति-कुल्व q.v.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कूल्व (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकूल्वम्कूल्वेकूल्वानि
द्वितीयाकूल्वम्कूल्वेकूल्वानि
तृतीयाकूल्वेनकूल्वाभ्याम्कूल्वैः
चतुर्थीकूल्वायकूल्वाभ्याम्कूल्वेभ्यः
पञ्चमीकूल्वात् / कूल्वाद्कूल्वाभ्याम्कूल्वेभ्यः
षष्ठीकूल्वस्यकूल्वयोःकूल्वानाम्
सप्तमीकूल्वेकूल्वयोःकूल्वेषु
सम्बोधनहे कूल्वहे कूल्वेहे कूल्वानि

अर्थ: —
English: ‘bald’, only in अ॑ति-क्° v.l. for अ॑ति-कुल्व q.v.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें