🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:19:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कृमि (पुंलिङ्ग)

क्रम् - इन्, अत इत्वम् संप्र .

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकृमिःकृमीकृमयः
द्वितीयाकृमिम्कृमीकृमीन्
तृतीयाकृमिणाकृमिभ्याम्कृमिभिः
चतुर्थीकृमयेकृमिभ्याम्कृमिभ्यः
पञ्चमीकृमेःकृमिभ्याम्कृमिभ्यः
षष्ठीकृमेःकृम्योःकृमीणाम्
सप्तमीकृमौकृम्योःकृमिषु
सम्बोधनहे कृमेहे कृमीहे कृमयः

अर्थ: क्रम् - इन्, अत इत्वम् संप्र .
संस्कृत: पर्याय: नीलङ्गु

📚 अमरकोश में:
• कीड़ा (२.५.१५) — पर्याय: नीलंगु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कृमि (स्त्रीलिङ्ग)

क्रम् - इन्, अत इत्वम् संप्र .

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकृमिःकृमीकृमयः
द्वितीयाकृमिम्कृमीकृमीः
तृतीयाकृम्याकृमिभ्याम्कृमिभिः
चतुर्थीकृमये / कृम्यैकृमिभ्याम्कृमिभ्यः
पञ्चमीकृमेः / कृम्याःकृमिभ्याम्कृमिभ्यः
षष्ठीकृमेः / कृम्याःकृम्योःकृमीणाम्
सप्तमीकृमौ / कृम्याम्कृम्योःकृमिषु
सम्बोधनहे कृमेहे कृमीहे कृमयः

अर्थ: क्रम् - इन्, अत इत्वम् संप्र .
संस्कृत: पर्याय: नीलङ्गु

📚 अमरकोश में:
• कीड़ा (२.५.१५) — पर्याय: नीलंगु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कृमि (नपुंसकलिङ्ग)

क्रम् - इन्, अत इत्वम् संप्र .

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकृमिकृमिणीकृमीणि
द्वितीयाकृमिकृमिणीकृमीणि
तृतीयाकृमिणाकृमिभ्याम्कृमिभिः
चतुर्थीकृमिणे / कृमयेकृमिभ्याम्कृमिभ्यः
पञ्चमीकृमिणः / कृमेःकृमिभ्याम्कृमिभ्यः
षष्ठीकृमिणः / कृमेःकृमिणोः / कृम्योःकृमीणाम्
सप्तमीकृमिणि / कृमौकृमिणोः / कृम्योःकृमिषु
सम्बोधनहे कृमि / हे कृमेहे कृमिणीहे कृमीणि

अर्थ: क्रम् - इन्, अत इत्वम् संप्र .
संस्कृत: पर्याय: नीलङ्गु

📚 अमरकोश में:
• कीड़ा (२.५.१५) — पर्याय: नीलंगु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें