🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:34:36 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कृष्णक (नपुंसकलिङ्ग)

कन् काले मृग का चमड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकृष्णकम्कृष्णकेकृष्णकानि
द्वितीयाकृष्णकम्कृष्णकेकृष्णकानि
तृतीयाकृष्णकेनकृष्णकाभ्याम्कृष्णकैः
चतुर्थीकृष्णकायकृष्णकाभ्याम्कृष्णकेभ्यः
पञ्चमीकृष्णकात् / कृष्णकाद्कृष्णकाभ्याम्कृष्णकेभ्यः
षष्ठीकृष्णकस्यकृष्णकयोःकृष्णकानाम्
सप्तमीकृष्णकेकृष्णकयोःकृष्णकेषु
सम्बोधनहे कृष्णकहे कृष्णकेहे कृष्णकानि

अर्थ: कन् काले मृग का चमड़ा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कृष्णक (पुंलिङ्ग)

कन् काले मृग का चमड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकृष्णकःकृष्णकौकृष्णकाः
द्वितीयाकृष्णकम्कृष्णकौकृष्णकान्
तृतीयाकृष्णकेनकृष्णकाभ्याम्कृष्णकैः
चतुर्थीकृष्णकायकृष्णकाभ्याम्कृष्णकेभ्यः
पञ्चमीकृष्णकात् / कृष्णकाद्कृष्णकाभ्याम्कृष्णकेभ्यः
षष्ठीकृष्णकस्यकृष्णकयोःकृष्णकानाम्
सप्तमीकृष्णकेकृष्णकयोःकृष्णकेषु
सम्बोधनहे कृष्णकहे कृष्णकौहे कृष्णकाः

अर्थ: कन् काले मृग का चमड़ा
English: (g. स्थूलादि) ‘blackish’, a kind of plant (perhaps black Sesamum), Kauś. 80

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें