🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:17:30 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कैरव (पुंलिङ्ग)

जुआरी, धोखा देने वाला, चालबाज

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकैरवःकैरवौकैरवाः
द्वितीयाकैरवम्कैरवौकैरवान्
तृतीयाकैरवेणकैरवाभ्याम्कैरवैः
चतुर्थीकैरवायकैरवाभ्याम्कैरवेभ्यः
पञ्चमीकैरवात् / कैरवाद्कैरवाभ्याम्कैरवेभ्यः
षष्ठीकैरवस्यकैरवयोःकैरवाणाम्
सप्तमीकैरवेकैरवयोःकैरवेषु
सम्बोधनहे कैरवहे कैरवौहे कैरवाः

अर्थ: जुआरी, धोखा देने वाला, चालबाज
संस्कृत: पर्याय: कुमुद

📚 अमरकोश में:
• सफ़ेद (कुमुद) (१.१०.३८) — पर्याय: कुमुद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कैरव (नपुंसकलिङ्ग)

केरवः हंसः तस्य प्रियं - केरव - अण् श्वेत कुमुद जो चन्द्रोदय के समय खिलता है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकैरवम्कैरवेकैरवाणि
द्वितीयाकैरवम्कैरवेकैरवाणि
तृतीयाकैरवेणकैरवाभ्याम्कैरवैः
चतुर्थीकैरवायकैरवाभ्याम्कैरवेभ्यः
पञ्चमीकैरवात् / कैरवाद्कैरवाभ्याम्कैरवेभ्यः
षष्ठीकैरवस्यकैरवयोःकैरवाणाम्
सप्तमीकैरवेकैरवयोःकैरवेषु
सम्बोधनहे कैरवहे कैरवेहे कैरवाणि

अर्थ: केरवः हंसः तस्य प्रियं - केरव - अण् श्वेत कुमुद जो चन्द्रोदय के समय खिलता है
संस्कृत: पर्याय: कुमुद

📚 अमरकोश में:
• सफ़ेद (कुमुद) (१.१०.३८) — पर्याय: कुमुद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें