🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:37:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कोष्ठक (पुंलिङ्ग)

कन् अन्नभण्डार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकोष्ठकःकोष्ठकौकोष्ठकाः
द्वितीयाकोष्ठकम्कोष्ठकौकोष्ठकान्
तृतीयाकोष्ठकेनकोष्ठकाभ्याम्कोष्ठकैः
चतुर्थीकोष्ठकायकोष्ठकाभ्याम्कोष्ठकेभ्यः
पञ्चमीकोष्ठकात् / कोष्ठकाद्कोष्ठकाभ्याम्कोष्ठकेभ्यः
षष्ठीकोष्ठकस्यकोष्ठकयोःकोष्ठकानाम्
सप्तमीकोष्ठकेकोष्ठकयोःकोष्ठकेषु
सम्बोधनहे कोष्ठकहे कोष्ठकौहे कोष्ठकाः

अर्थ: कन् अन्नभण्डार

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कोष्ठक (नपुंसकलिङ्ग)

कन् ईंट चूने से बनाया गया पशुओं के पानी पीने का स्थान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकोष्ठकम्कोष्ठकेकोष्ठकानि
द्वितीयाकोष्ठकम्कोष्ठकेकोष्ठकानि
तृतीयाकोष्ठकेनकोष्ठकाभ्याम्कोष्ठकैः
चतुर्थीकोष्ठकायकोष्ठकाभ्याम्कोष्ठकेभ्यः
पञ्चमीकोष्ठकात् / कोष्ठकाद्कोष्ठकाभ्याम्कोष्ठकेभ्यः
षष्ठीकोष्ठकस्यकोष्ठकयोःकोष्ठकानाम्
सप्तमीकोष्ठकेकोष्ठकयोःकोष्ठकेषु
सम्बोधनहे कोष्ठकहे कोष्ठकेहे कोष्ठकानि

अर्थ: कन् ईंट चूने से बनाया गया पशुओं के पानी पीने का स्थान

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें