🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:34:36 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कौक्षेय (पुंलिङ्ग)

ढञ् पेट में होने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकौक्षेयःकौक्षेयौकौक्षेयाः
द्वितीयाकौक्षेयम्कौक्षेयौकौक्षेयान्
तृतीयाकौक्षेयेणकौक्षेयाभ्याम्कौक्षेयैः
चतुर्थीकौक्षेयायकौक्षेयाभ्याम्कौक्षेयेभ्यः
पञ्चमीकौक्षेयात् / कौक्षेयाद्कौक्षेयाभ्याम्कौक्षेयेभ्यः
षष्ठीकौक्षेयस्यकौक्षेययोःकौक्षेयाणाम्
सप्तमीकौक्षेयेकौक्षेययोःकौक्षेयेषु
सम्बोधनहे कौक्षेयहे कौक्षेयौहे कौक्षेयाः

अर्थ: ढञ् पेट में होने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कौक्षेय (नपुंसकलिङ्ग)

ढञ् पेट में होने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकौक्षेयम्कौक्षेयेकौक्षेयाणि
द्वितीयाकौक्षेयम्कौक्षेयेकौक्षेयाणि
तृतीयाकौक्षेयेणकौक्षेयाभ्याम्कौक्षेयैः
चतुर्थीकौक्षेयायकौक्षेयाभ्याम्कौक्षेयेभ्यः
पञ्चमीकौक्षेयात् / कौक्षेयाद्कौक्षेयाभ्याम्कौक्षेयेभ्यः
षष्ठीकौक्षेयस्यकौक्षेययोःकौक्षेयाणाम्
सप्तमीकौक्षेयेकौक्षेययोःकौक्षेयेषु
सम्बोधनहे कौक्षेयहे कौक्षेयेहे कौक्षेयाणि

अर्थ: ढञ् पेट में होने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬