🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:33:40 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कौटिल्य (नपुंसकलिङ्ग)

कुटिलपना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकौटिल्यम्कौटिल्येकौटिल्यानि
द्वितीयाकौटिल्यम्कौटिल्येकौटिल्यानि
तृतीयाकौटिल्येनकौटिल्याभ्याम्कौटिल्यैः
चतुर्थीकौटिल्यायकौटिल्याभ्याम्कौटिल्येभ्यः
पञ्चमीकौटिल्यात् / कौटिल्याद्कौटिल्याभ्याम्कौटिल्येभ्यः
षष्ठीकौटिल्यस्यकौटिल्ययोःकौटिल्यानाम्
सप्तमीकौटिल्येकौटिल्ययोःकौटिल्येषु
सम्बोधनहे कौटिल्यहे कौटिल्येहे कौटिल्यानि

अर्थ: कुटिलपना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कौटिल्य (पुंलिङ्ग)

नीतिशास्त्र का प्रख्यात प्रणेता चाण्क्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकौटिल्यःकौटिल्यौकौटिल्याः
द्वितीयाकौटिल्यम्कौटिल्यौकौटिल्यान्
तृतीयाकौटिल्येनकौटिल्याभ्याम्कौटिल्यैः
चतुर्थीकौटिल्यायकौटिल्याभ्याम्कौटिल्येभ्यः
पञ्चमीकौटिल्यात् / कौटिल्याद्कौटिल्याभ्याम्कौटिल्येभ्यः
षष्ठीकौटिल्यस्यकौटिल्ययोःकौटिल्यानाम्
सप्तमीकौटिल्येकौटिल्ययोःकौटिल्येषु
सम्बोधनहे कौटिल्यहे कौटिल्यौहे कौटिल्याः

अर्थ: नीतिशास्त्र का प्रख्यात प्रणेता चाण्क्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें