🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:10:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्रमज (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्रमजःक्रमजौक्रमजाः
द्वितीयाक्रमजम्क्रमजौक्रमजान्
तृतीयाक्रमजेनक्रमजाभ्याम्क्रमजैः
चतुर्थीक्रमजायक्रमजाभ्याम्क्रमजेभ्यः
पञ्चमीक्रमजात् / क्रमजाद्क्रमजाभ्याम्क्रमजेभ्यः
षष्ठीक्रमजस्यक्रमजयोःक्रमजानाम्
सप्तमीक्रमजेक्रमजयोःक्रमजेषु
सम्बोधनहे क्रमजहे क्रमजौहे क्रमजाः

अर्थ: —
English: produced by the Krama arrangement, APrāt.; VPrāt.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्रमज (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्रमजम्क्रमजेक्रमजानि
द्वितीयाक्रमजम्क्रमजेक्रमजानि
तृतीयाक्रमजेनक्रमजाभ्याम्क्रमजैः
चतुर्थीक्रमजायक्रमजाभ्याम्क्रमजेभ्यः
पञ्चमीक्रमजात् / क्रमजाद्क्रमजाभ्याम्क्रमजेभ्यः
षष्ठीक्रमजस्यक्रमजयोःक्रमजानाम्
सप्तमीक्रमजेक्रमजयोःक्रमजेषु
सम्बोधनहे क्रमजहे क्रमजेहे क्रमजानि

अर्थ: —
English: produced by the Krama arrangement, APrāt.; VPrāt.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें