🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:36:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्रय (पुंलिङ्ग)

खरीदना, मोल लेना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्रयःक्रयौक्रयाः
द्वितीयाक्रयम्क्रयौक्रयान्
तृतीयाक्रयेणक्रयाभ्याम्क्रयैः
चतुर्थीक्रयायक्रयाभ्याम्क्रयेभ्यः
पञ्चमीक्रयात् / क्रयाद्क्रयाभ्याम्क्रयेभ्यः
षष्ठीक्रयस्यक्रययोःक्रयाणाम्
सप्तमीक्रयेक्रययोःक्रयेषु
सम्बोधनहे क्रयहे क्रयौहे क्रयाः

अर्थ: खरीदना, मोल लेना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्रय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्रयम्क्रयेक्रयाणि
द्वितीयाक्रयम्क्रयेक्रयाणि
तृतीयाक्रयेणक्रयाभ्याम्क्रयैः
चतुर्थीक्रयायक्रयाभ्याम्क्रयेभ्यः
पञ्चमीक्रयात् / क्रयाद्क्रयाभ्याम्क्रयेभ्यः
षष्ठीक्रयस्यक्रययोःक्रयाणाम्
सप्तमीक्रयेक्रययोःक्रयेषु
सम्बोधनहे क्रयहे क्रयेहे क्रयाणि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें