🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:13:27 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्रयिक (पुंलिङ्ग)

व्यापारी, सौदागर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्रयिकःक्रयिकौक्रयिकाः
द्वितीयाक्रयिकम्क्रयिकौक्रयिकान्
तृतीयाक्रयिकेणक्रयिकाभ्याम्क्रयिकैः
चतुर्थीक्रयिकायक्रयिकाभ्याम्क्रयिकेभ्यः
पञ्चमीक्रयिकात् / क्रयिकाद्क्रयिकाभ्याम्क्रयिकेभ्यः
षष्ठीक्रयिकस्यक्रयिकयोःक्रयिकाणाम्
सप्तमीक्रयिकेक्रयिकयोःक्रयिकेषु
सम्बोधनहे क्रयिकहे क्रयिकौहे क्रयिकाः

अर्थ: व्यापारी, सौदागर
संस्कृत: पर्याय: क्रायक

📚 अमरकोश में:
• ख़रीदने वाला (२.९.८०) — पर्याय: क्रायक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्रयिक (नपुंसकलिङ्ग)

व्यापारी, सौदागर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्रयिकम्क्रयिकेक्रयिकाणि
द्वितीयाक्रयिकम्क्रयिकेक्रयिकाणि
तृतीयाक्रयिकेणक्रयिकाभ्याम्क्रयिकैः
चतुर्थीक्रयिकायक्रयिकाभ्याम्क्रयिकेभ्यः
पञ्चमीक्रयिकात् / क्रयिकाद्क्रयिकाभ्याम्क्रयिकेभ्यः
षष्ठीक्रयिकस्यक्रयिकयोःक्रयिकाणाम्
सप्तमीक्रयिकेक्रयिकयोःक्रयिकेषु
सम्बोधनहे क्रयिकहे क्रयिकेहे क्रयिकाणि

अर्थ: व्यापारी, सौदागर
संस्कृत: पर्याय: क्रायक
English: (Pāṇ. iv, 3, 13; Siddh.) buying, MBh. xiii, 5633

📚 अमरकोश में:
• ख़रीदने वाला (२.९.८०) — पर्याय: क्रायक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें