🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:35:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्रव्य (पुंलिङ्ग)

मंडी में विक्रय के लिए रखी हुई वस्तु, बिकाऊ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्रव्यःक्रव्यौक्रव्याः
द्वितीयाक्रव्यम्क्रव्यौक्रव्यान्
तृतीयाक्रव्येणक्रव्याभ्याम्क्रव्यैः
चतुर्थीक्रव्यायक्रव्याभ्याम्क्रव्येभ्यः
पञ्चमीक्रव्यात् / क्रव्याद्क्रव्याभ्याम्क्रव्येभ्यः
षष्ठीक्रव्यस्यक्रव्ययोःक्रव्याणाम्
सप्तमीक्रव्येक्रव्ययोःक्रव्येषु
सम्बोधनहे क्रव्यहे क्रव्यौहे क्रव्याः

अर्थ: मंडी में विक्रय के लिए रखी हुई वस्तु, बिकाऊ
संस्कृत: पर्याय: पिशित, तरस, मांस, पलल, आमिष

📚 अमरकोश में:
• मांस (२.६.६३) — पर्याय: पिशित, तरस, मांस, पलल, आमिष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्रव्य (नपुंसकलिङ्ग)

मंडी में विक्रय के लिए रखी हुई वस्तु, बिकाऊ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्रव्यम्क्रव्येक्रव्याणि
द्वितीयाक्रव्यम्क्रव्येक्रव्याणि
तृतीयाक्रव्येणक्रव्याभ्याम्क्रव्यैः
चतुर्थीक्रव्यायक्रव्याभ्याम्क्रव्येभ्यः
पञ्चमीक्रव्यात् / क्रव्याद्क्रव्याभ्याम्क्रव्येभ्यः
षष्ठीक्रव्यस्यक्रव्ययोःक्रव्याणाम्
सप्तमीक्रव्येक्रव्ययोःक्रव्येषु
सम्बोधनहे क्रव्यहे क्रव्येहे क्रव्याणि

अर्थ: मंडी में विक्रय के लिए रखी हुई वस्तु, बिकाऊ
संस्कृत: पर्याय: पिशित, तरस, मांस, पलल, आमिष

📚 अमरकोश में:
• मांस (२.६.६३) — पर्याय: पिशित, तरस, मांस, पलल, आमिष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें