🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:46:55 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्रुद्ध (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्रुद्धःक्रुद्धौक्रुद्धाः
द्वितीयाक्रुद्धम्क्रुद्धौक्रुद्धान्
तृतीयाक्रुद्धेनक्रुद्धाभ्याम्क्रुद्धैः
चतुर्थीक्रुद्धायक्रुद्धाभ्याम्क्रुद्धेभ्यः
पञ्चमीक्रुद्धात् / क्रुद्धाद्क्रुद्धाभ्याम्क्रुद्धेभ्यः
षष्ठीक्रुद्धस्यक्रुद्धयोःक्रुद्धानाम्
सप्तमीक्रुद्धेक्रुद्धयोःक्रुद्धेषु
सम्बोधनहे क्रुद्धहे क्रुद्धौहे क्रुद्धाः

अर्थ: —
English: irritated, provoked, angry with (dat., gen. loc., or उपरि or प्रति) on account of (acc. with अनु, Bhaṭṭ.), RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्रुद्ध (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्रुद्धम्क्रुद्धेक्रुद्धानि
द्वितीयाक्रुद्धम्क्रुद्धेक्रुद्धानि
तृतीयाक्रुद्धेनक्रुद्धाभ्याम्क्रुद्धैः
चतुर्थीक्रुद्धायक्रुद्धाभ्याम्क्रुद्धेभ्यः
पञ्चमीक्रुद्धात् / क्रुद्धाद्क्रुद्धाभ्याम्क्रुद्धेभ्यः
षष्ठीक्रुद्धस्यक्रुद्धयोःक्रुद्धानाम्
सप्तमीक्रुद्धेक्रुद्धयोःक्रुद्धेषु
सम्बोधनहे क्रुद्धहे क्रुद्धेहे क्रुद्धानि

अर्थ: —
English: irritated, provoked, angry with (dat., gen. loc., or उपरि or प्रति) on account of (acc. with अनु, Bhaṭṭ.), RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬