🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:57:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्लिशित (पुंलिङ्ग)

दुःखी, पीड़ित, संकट ग्रस्त, सताया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्लिशितःक्लिशितौक्लिशिताः
द्वितीयाक्लिशितम्क्लिशितौक्लिशितान्
तृतीयाक्लिशितेनक्लिशिताभ्याम्क्लिशितैः
चतुर्थीक्लिशितायक्लिशिताभ्याम्क्लिशितेभ्यः
पञ्चमीक्लिशितात् / क्लिशिताद्क्लिशिताभ्याम्क्लिशितेभ्यः
षष्ठीक्लिशितस्यक्लिशितयोःक्लिशितानाम्
सप्तमीक्लिशितेक्लिशितयोःक्लिशितेषु
सम्बोधनहे क्लिशितहे क्लिशितौहे क्लिशिताः

अर्थ: दुःखी, पीड़ित, संकट ग्रस्त, सताया हुआ
संस्कृत: पर्याय: क्लिष्ट

📚 अमरकोश में:
• कष्ट पाया (३.१.९७) — पर्याय: क्लिष्ट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्लिशित (नपुंसकलिङ्ग)

दुःखी, पीड़ित, संकट ग्रस्त, सताया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्लिशितम्क्लिशितेक्लिशितानि
द्वितीयाक्लिशितम्क्लिशितेक्लिशितानि
तृतीयाक्लिशितेनक्लिशिताभ्याम्क्लिशितैः
चतुर्थीक्लिशितायक्लिशिताभ्याम्क्लिशितेभ्यः
पञ्चमीक्लिशितात् / क्लिशिताद्क्लिशिताभ्याम्क्लिशितेभ्यः
षष्ठीक्लिशितस्यक्लिशितयोःक्लिशितानाम्
सप्तमीक्लिशितेक्लिशितयोःक्लिशितेषु
सम्बोधनहे क्लिशितहे क्लिशितेहे क्लिशितानि

अर्थ: दुःखी, पीड़ित, संकट ग्रस्त, सताया हुआ
संस्कृत: पर्याय: क्लिष्ट

📚 अमरकोश में:
• कष्ट पाया (३.१.९७) — पर्याय: क्लिष्ट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬