🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:33:24 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षणदृष्ट (पुंलिङ्ग)

क्षण (उत्सव, हर्ष) + दृष्ट (देखा हुआ, अवलोकन किया हुआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षणदृष्टःक्षणदृष्टौक्षणदृष्टाः
द्वितीयाक्षणदृष्टम्क्षणदृष्टौक्षणदृष्टान्
तृतीयाक्षणदृष्टेनक्षणदृष्टाभ्याम्क्षणदृष्टैः
चतुर्थीक्षणदृष्टायक्षणदृष्टाभ्याम्क्षणदृष्टेभ्यः
पञ्चमीक्षणदृष्टात् / क्षणदृष्टाद्क्षणदृष्टाभ्याम्क्षणदृष्टेभ्यः
षष्ठीक्षणदृष्टस्यक्षणदृष्टयोःक्षणदृष्टानाम्
सप्तमीक्षणदृष्टेक्षणदृष्टयोःक्षणदृष्टेषु
सम्बोधनहे क्षणदृष्टहे क्षणदृष्टौहे क्षणदृष्टाः

अर्थ: क्षण (उत्सव, हर्ष) + दृष्ट (देखा हुआ, अवलोकन किया हुआ)
English: seen for an instant, momentarily visible

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षणदृष्ट (नपुंसकलिङ्ग)

क्षण (उत्सव, हर्ष) + दृष्ट (देखा हुआ, अवलोकन किया हुआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षणदृष्टम्क्षणदृष्टेक्षणदृष्टानि
द्वितीयाक्षणदृष्टम्क्षणदृष्टेक्षणदृष्टानि
तृतीयाक्षणदृष्टेनक्षणदृष्टाभ्याम्क्षणदृष्टैः
चतुर्थीक्षणदृष्टायक्षणदृष्टाभ्याम्क्षणदृष्टेभ्यः
पञ्चमीक्षणदृष्टात् / क्षणदृष्टाद्क्षणदृष्टाभ्याम्क्षणदृष्टेभ्यः
षष्ठीक्षणदृष्टस्यक्षणदृष्टयोःक्षणदृष्टानाम्
सप्तमीक्षणदृष्टेक्षणदृष्टयोःक्षणदृष्टेषु
सम्बोधनहे क्षणदृष्टहे क्षणदृष्टेहे क्षणदृष्टानि

अर्थ: क्षण (उत्सव, हर्ष) + दृष्ट (देखा हुआ, अवलोकन किया हुआ)
English: seen for an instant, momentarily visible

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें