🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:24:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षणभूत (पुंलिङ्ग)

क्षण (उत्सव, हर्ष) + भूत (पुत्र, बच्चा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षणभूतःक्षणभूतौक्षणभूताः
द्वितीयाक्षणभूतम्क्षणभूतौक्षणभूतान्
तृतीयाक्षणभूतेनक्षणभूताभ्याम्क्षणभूतैः
चतुर्थीक्षणभूतायक्षणभूताभ्याम्क्षणभूतेभ्यः
पञ्चमीक्षणभूतात् / क्षणभूताद्क्षणभूताभ्याम्क्षणभूतेभ्यः
षष्ठीक्षणभूतस्यक्षणभूतयोःक्षणभूतानाम्
सप्तमीक्षणभूतेक्षणभूतयोःक्षणभूतेषु
सम्बोधनहे क्षणभूतहे क्षणभूतौहे क्षणभूताः

अर्थ: क्षण (उत्सव, हर्ष) + भूत (पुत्र, बच्चा)
English: momentary, short-lived, R. i, 45, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षणभूत (नपुंसकलिङ्ग)

क्षण (उत्सव, हर्ष) + भूत (प्राणी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षणभूतम्क्षणभूतेक्षणभूतानि
द्वितीयाक्षणभूतम्क्षणभूतेक्षणभूतानि
तृतीयाक्षणभूतेनक्षणभूताभ्याम्क्षणभूतैः
चतुर्थीक्षणभूतायक्षणभूताभ्याम्क्षणभूतेभ्यः
पञ्चमीक्षणभूतात् / क्षणभूताद्क्षणभूताभ्याम्क्षणभूतेभ्यः
षष्ठीक्षणभूतस्यक्षणभूतयोःक्षणभूतानाम्
सप्तमीक्षणभूतेक्षणभूतयोःक्षणभूतेषु
सम्बोधनहे क्षणभूतहे क्षणभूतेहे क्षणभूतानि

अर्थ: क्षण (उत्सव, हर्ष) + भूत (प्राणी)
English: momentary, short-lived, R. i, 45, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें