🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:47:38 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षत्तृ (पुंलिङ्ग)

जो काटने और रूपरेखा खोदने का काम करता है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षत्ताक्षत्तारौक्षत्तारः
द्वितीयाक्षत्तारम्क्षत्तारौक्षत्तॄन्
तृतीयाक्षत्त्राक्षत्तृभ्याम्क्षत्तृभिः
चतुर्थीक्षत्त्रेक्षत्तृभ्याम्क्षत्तृभ्यः
पञ्चमीक्षत्तुःक्षत्तृभ्याम्क्षत्तृभ्यः
षष्ठीक्षत्तुःक्षत्त्रोःक्षत्तॄणाम्
सप्तमीक्षत्तरिक्षत्त्रोःक्षत्तृषु
सम्बोधनहे क्षत्तःहे क्षत्तारौहे क्षत्तारः

अर्थ: जो काटने और रूपरेखा खोदने का काम करता है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें