🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:27:49 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षप (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षपःक्षपौक्षपाः
द्वितीयाक्षपम्क्षपौक्षपान्
तृतीयाक्षपेणक्षपाभ्याम्क्षपैः
चतुर्थीक्षपायक्षपाभ्याम्क्षपेभ्यः
पञ्चमीक्षपात् / क्षपाद्क्षपाभ्याम्क्षपेभ्यः
षष्ठीक्षपस्यक्षपयोःक्षपाणाम्
सप्तमीक्षपेक्षपयोःक्षपेषु
सम्बोधनहे क्षपहे क्षपौहे क्षपाः

अर्थ: —
English: v.l. for क्षम q.v.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षप (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षपम्क्षपेक्षपाणि
द्वितीयाक्षपम्क्षपेक्षपाणि
तृतीयाक्षपेणक्षपाभ्याम्क्षपैः
चतुर्थीक्षपायक्षपाभ्याम्क्षपेभ्यः
पञ्चमीक्षपात् / क्षपाद्क्षपाभ्याम्क्षपेभ्यः
षष्ठीक्षपस्यक्षपयोःक्षपाणाम्
सप्तमीक्षपेक्षपयोःक्षपेषु
सम्बोधनहे क्षपहे क्षपेहे क्षपाणि

अर्थ: —
English: v.l. for क्षम q.v.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें