🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:36:55 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षपण (पुंलिङ्ग)

बौद्धभिक्षु

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षपणःक्षपणौक्षपणाः
द्वितीयाक्षपणम्क्षपणौक्षपणान्
तृतीयाक्षपणेनक्षपणाभ्याम्क्षपणैः
चतुर्थीक्षपणायक्षपणाभ्याम्क्षपणेभ्यः
पञ्चमीक्षपणात् / क्षपणाद्क्षपणाभ्याम्क्षपणेभ्यः
षष्ठीक्षपणस्यक्षपणयोःक्षपणानाम्
सप्तमीक्षपणेक्षपणयोःक्षपणेषु
सम्बोधनहे क्षपणहे क्षपणौहे क्षपणाः

अर्थ: बौद्धभिक्षु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षपण (नपुंसकलिङ्ग)

अपवित्रता, अशौच

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षपणम्क्षपणेक्षपणानि
द्वितीयाक्षपणम्क्षपणेक्षपणानि
तृतीयाक्षपणेनक्षपणाभ्याम्क्षपणैः
चतुर्थीक्षपणायक्षपणाभ्याम्क्षपणेभ्यः
पञ्चमीक्षपणात् / क्षपणाद्क्षपणाभ्याम्क्षपणेभ्यः
षष्ठीक्षपणस्यक्षपणयोःक्षपणानाम्
सप्तमीक्षपणेक्षपणयोःक्षपणेषु
सम्बोधनहे क्षपणहे क्षपणेहे क्षपणानि

अर्थ: अपवित्रता, अशौच

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें