🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:06:59 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षम्य (पुंलिङ्ग)

पृथ्वी में होने वाला, भौमिक, पार्थिव (वेद . )

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षम्यःक्षम्यौक्षम्याः
द्वितीयाक्षम्यम्क्षम्यौक्षम्यान्
तृतीयाक्षम्येणक्षम्याभ्याम्क्षम्यैः
चतुर्थीक्षम्यायक्षम्याभ्याम्क्षम्येभ्यः
पञ्चमीक्षम्यात् / क्षम्याद्क्षम्याभ्याम्क्षम्येभ्यः
षष्ठीक्षम्यस्यक्षम्ययोःक्षम्याणाम्
सप्तमीक्षम्येक्षम्ययोःक्षम्येषु
सम्बोधनहे क्षम्यहे क्षम्यौहे क्षम्याः

अर्थ: पृथ्वी में होने वाला, भौमिक, पार्थिव (वेद . )

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षम्य (नपुंसकलिङ्ग)

पृथ्वी में होने वाला, भौमिक, पार्थिव (वेद . )

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षम्यम्क्षम्येक्षम्याणि
द्वितीयाक्षम्यम्क्षम्येक्षम्याणि
तृतीयाक्षम्येणक्षम्याभ्याम्क्षम्यैः
चतुर्थीक्षम्यायक्षम्याभ्याम्क्षम्येभ्यः
पञ्चमीक्षम्यात् / क्षम्याद्क्षम्याभ्याम्क्षम्येभ्यः
षष्ठीक्षम्यस्यक्षम्ययोःक्षम्याणाम्
सप्तमीक्षम्येक्षम्ययोःक्षम्येषु
सम्बोधनहे क्षम्यहे क्षम्येहे क्षम्याणि

अर्थ: पृथ्वी में होने वाला, भौमिक, पार्थिव (वेद . )

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें