🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:11:07 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षरण (नपुंसकलिङ्ग)

क्ष (अन्तर्धान, हानि) + रण (संग्राम, समर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षरणम्क्षरणेक्षरणानि
द्वितीयाक्षरणम्क्षरणेक्षरणानि
तृतीयाक्षरणेनक्षरणाभ्याम्क्षरणैः
चतुर्थीक्षरणायक्षरणाभ्याम्क्षरणेभ्यः
पञ्चमीक्षरणात् / क्षरणाद्क्षरणाभ्याम्क्षरणेभ्यः
षष्ठीक्षरणस्यक्षरणयोःक्षरणानाम्
सप्तमीक्षरणेक्षरणयोःक्षरणेषु
सम्बोधनहे क्षरणहे क्षरणेहे क्षरणानि

अर्थ: क्ष (अन्तर्धान, हानि) + रण (संग्राम, समर)
English: flowing, trickling, distilling, dropping (e.g. अङ्गुली-, perspiration of the fingers, Ragh. xix, 19), Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें